Koreni glume u gradu pod Kraljevicom datiraju jos spocetka 20. veka kada su svoje predstave prikazivale pozorisne putujuce trupe, tadasnji prvi profesionalni teatri s prilicno afirmisanim glumcima. Tako su 1906. godine u Zajecaru gostovali prvaci Narodnog pozorista u Beogradu Dobrica Milutinovic i Frane Novakovic.

Sve pozorisne predstave su bile odlicno posecene pa su nekoliko godina kasnije, tacnije oktobra 1911. godine putujuce druzine obrazovale prvi profesionalni teatar – Timocko povlasceno pozoriste “Gundulic” Upravnik je bio poznati pozorisni radnik Ljubomir Rajicic.

Pozorisne predstave prikazivane su u kafani “Takovo” koja je imala podesenu salu sa preko 200 sedista i, za to vreme, dobru pozornicu. Pozoriste je rasformisano 1912. godine kada su svi glumci mobilisani za balkanske ratove.

U toku 1925. u Zajecaru se opet osnuje stalno pozoriste, koje je materijalno pomagala Oblasna skupstina Timocke oblasti. Bilo je to Povlasceno oblasno pozoriste Timocke krajine, kojim je rukovodio poznati glumac Nikola Joksimovic.

Godine 1929. ponovo je doslo do gasenja pozorista, ali se teatarski zivot nije prekidao. U Zajecaru su cesto gostovala druga pozorista a posebno Narodno pozoriste Moravske banovine iz Nisa. Gradsko narodno pozoriste u Zajecaru je pocelo da radi 2. februara 1947. godine. Premijerom “Zita cvetaju” tadasnjeg poznatog sovjetskog pisca Jurija Mokreva, u reziji Momcila Stanskovica, u prepunoj sali Esnafskog doma (zgrada danasnjeg pozorista) pocela je, u pravom smislu da se neguje prava pozorisna umetnost.

Krajem 1969. i opstina Bor je preuzela pravo osnivaca ovog pozorista, pa od tada Zajecar ima stalnu scenu i u Boru. Teatar je godisnje pripremao 7 do 8 premijera i davao oko 160 predstava, od kojih polovinu na scenama izvan Zajecara.

Zajecar je 1965. godine bio domacin Prvih susreta profesionalnih pozorista Srbije “Joakim Vujic”, a svake godine pocev od 1992. domacin je Dana Zorana Radmilovica.

Zabelezeno je da su u proteklih 57 godina izvedene 373 premijere, vise od 2. 000 repriza, a da je na sceni i oko nje nastupilo nekoliko stotina glumaca, reditelja, scenografa, kostimografa, tehnicara i drugih teatarskih poslenika.

Uporedo sa razvojem zajecarske Gitarijade, mnoge gitarijade u zemlji su se radjale i nestajale. Ostala je samo jedna, ona prava i najveca, ovde u Zajecaru. Zadrzala je svoj osnvni moto – takmicenje mladih neafirmisanih grupa. Mnogi bendovi su se minulih godina na njoj takmicili, nastupali, pobedjivali i kasnije postajali poznati i priznati YU bendovi. Okupila je i okuplja na hiljade mladih iz cele zemlje, a poslednjih godina i iz susednih zemalja. Gitarijada je obogatila svoje programe sadrzajima poput YU rock kampa, programa Radija 202, Kolonije vajara i slikara, masovnim koncertima na stadionu, uz pratecu zvucnu, svetlosnu, video i dr. pratecu scenografiju i direknim TV prenosima. Naravno, svega toga ne bi bilo bez velike volje i entuzijazma mladih Zajecaraca i velike pomoci i podrske grada Zajecara, Radio Beograda, RTS-a, sponzora i svih ljudi dobre volje.

Racuna se da je na svim dosadasnjim Gitarijadama nastupilo preko 800 neafirmisanih bendova, odnosno odprilike cetiri puta vise muzicara iz preko 300 mesta sirom bivse i sadadjnje Jugoslavije (popularno receno “od Tiglava do djevdjelije”). Zajecarska Gitarijada nikada nije bila zaokupljena “kljucem” u izboru ucesnika, jer su se oni selekcionim komisijama nametali iskljucivo kvalitetom, ali imponuje da ih je svake godine bilo iz svih republika i pokrajina bivse Jugoslavije, sto dovoljno govori o odjecima koje ima ovaj muzicki dogadjaj. Svake godine u vreme Gitarijade, Zajecar ima 15000 mladih stanovnika vise. Kada bi se svi koji su tu bili proteklih 34 godine okupili u isto vreme na istom mestu, bila bi to prava rokerska republika sa preko pola miliona ljudi. A svi ti mladi ljudi imaju punu podrsku Zajecaraca, jer Zajecar je upravo to: grad mladih – grad roka. I kao retko gde Skupstina opstine ne samo da podrzava Gitarijadu vec je i pikoritelj citave manifestacije godinama unazad. Verujemo da ce i u narednim godinama biti tako.

Od 1998. godine u vreme djudjevdanskog sabora u Gamzigradskoj banji se odrzava tradicionalna manifestacija “Dani bozura” i opstinsko takmicenje “Zlatne ruke”. U programima Sabora ucestvuje blizu 300 izvodjaca godisnje, a program vidi oko 700 posetilaca Gamzigradske banje.

“Dani Zorana Radmilovica” traju desetak dana, u kojem vremenskom periodu se prikazuju pozorisne predstave u izvodjenju vise pozorisnih kuca iz Srbije i gde na pozorisnoj sceni nastupaju i nasi najpoznatiji glumci.

Za najbolje ostvarene uloge na ovom festivalu dodeljuje se ugledno glumacko priznanje, Nagrada za glumacku bravuru “Zoran Radmilovic” – veoma cenjeno priznanje medju glumcima. Inace, ova nagrada je ustanovljena 1988. godine.

Prvi put je dodeljena na Sterijinom pozorju Milanu Lanetu Gutovicu za bravurozno tumacenje lika Uce u drami Slobodana Selenica “Ruzenje naroda u dva dela”. Od 1989. godine ovu nagradu dodeljuje rodni grad Zorana Radmilovica – Zajecar. Organizatori ovog festivala i njegovi domacini su Pozoriste “Zoran Radmilovic” i fondacija “Zoran Radmilovic”.